BREAKING: topcrimineel Willem Holleeder (68) mag EBI in Vught verlaten

Willem Holleeder mag de Extra Beveiligde Inrichting in Vught verlaten. Dat betekent niet dat hij vrijkomt. De tot levenslang veroordeelde crimineel blijft gewoon vastzitten. Wel wordt hij overgeplaatst naar een ander gevangenisregime. Dat heeft zijn advocaat Chaimae Ihataren laten weten aan RTL Boulevard.

Holleeder gaat naar een Afdeling Intensief Toezicht, ook wel AIT genoemd. Dat is nog steeds een streng regime, maar minder zwaar dan de EBI. In de EBI zitten gevangenen onder de strengste beveiliging van Nederland. Contact met de buitenwereld wordt daar zeer sterk beperkt. Justitie wilde Holleeder daar het liefst voor altijd houden.

Toch is dat nu niet gelukt. De Raad voor Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming heeft geoordeeld dat Holleeder niet langer in de EBI hoeft te blijven. Volgens de RSJ kunnen de risico’s ook op een minder zware manier worden beperkt. Daarmee krijgt Holleeder gelijk in een procedure die hij zelf had aangespannen.

De uitspraak zorgt voor veel discussie. Binnen het Openbaar Ministerie waren al langer zorgen over een mogelijke overplaatsing. Justitie vreest dat Holleeder buiten de EBI meer ruimte krijgt om contact te leggen. Ook leeft de angst dat hij opnieuw geweld kan laten plegen. Toch vindt de RSJ dat er nu onvoldoende reden is om hem nog langer in de EBI te houden.

Holleeder weg uit de EBI
Willem Holleeder zit een levenslange gevangenisstraf uit. Hij werd veroordeeld voor betrokkenheid bij meerdere liquidaties. Door zijn positie en verleden werd hij in de EBI geplaatst. Dat is de zwaarst beveiligde gevangenisafdeling van Nederland. Die is bedoeld voor gedetineerden die als zeer gevaarlijk worden gezien.

In de EBI gelden strenge regels. Bezoek, telefoongesprekken en andere contacten worden scherp gecontroleerd. Ook is de bewegingsvrijheid van gevangenen daar beperkt. Het doel is voorkomen dat zware criminelen vanuit de gevangenis nog invloed kunnen uitoefenen. Denk bijvoorbeeld aan het doorgeven van opdrachten aan mensen buiten de gevangenis.

Volgens justitie moest Holleeder daar blijven. Het Openbaar Ministerie wilde hem het liefst tot het einde van zijn leven in de EBI houden. Justitie ziet hem nog steeds als een groot risico. Vooral de mogelijke invloed op de buitenwereld speelt daarbij een belangrijke rol.

Holleeder was het daar niet mee eens. Hij vocht zijn verblijf in de EBI aan bij de RSJ. Die instantie kijkt onder meer naar beslissingen over gevangenisplaatsingen. Nu heeft de RSJ geoordeeld dat de beslissing om hem in de EBI te houden niet goed genoeg is onderbouwd.

Waarom de RSJ ingrijpt
De RSJ stelde eerder al dat justitie steeds beter moet uitleggen waarom Holleeder in de EBI moet blijven. Hoe langer iemand in zo’n zwaar regime zit, hoe sterker die onderbouwing moet zijn. Alleen verwijzen naar oude informatie is dan niet genoeg. Er moet actuele informatie zijn over het gevaar dat iemand vormt.

Daar zat volgens de RSJ het probleem. Het Openbaar Ministerie moest met nieuwe en recente informatie komen. Die informatie moest laten zien dat Holleeder nog steeds een groot risico vormt buiten de EBI. Bijvoorbeeld omdat hij via contact met anderen geweld zou kunnen regelen.

Volgens de RSJ is die onderbouwing niet voldoende gegeven. De inrichting, de selectieadviescommissie en een senior selectiefunctionaris kwamen tot dezelfde conclusie. Zij adviseerden dat Holleeder niet langer in de EBI hoeft te blijven. Volgens hen zijn de risico’s ook voldoende te beperken op een AIT.

De staatssecretaris legde die adviezen eerder naast zich neer. Hij besloot dat Holleeder toch in de EBI moest blijven. De beroepscommissie vindt die beslissing nu onredelijk en onbillijk. Volgens de commissie kan hetzelfde doel worden bereikt met minder zware maatregelen.

Wat een AIT betekent
Holleeder wordt overgeplaatst naar een Afdeling Intensief Toezicht. Dat klinkt misschien minder streng dan de EBI, maar het blijft een zwaar gevangenisregime. Gedetineerden worden daar extra in de gaten gehouden. Ook op een AIT kan contact met anderen beperkt en gecontroleerd worden.

Het verschil is dat de EBI nog verder gaat. Daar is het regime maximaal gericht op isolatie, controle en beveiliging. Een AIT biedt iets meer ruimte, maar blijft bedoeld voor gevangenen met verhoogd risico. Holleeder krijgt dus geen gewone gevangenisplaatsing.

Volgens de RSJ is een AIT genoeg om de risico’s rond Holleeder te beheersen. Daarmee zegt de raad niet dat Holleeder ongevaarlijk is. De raad zegt vooral dat de zwaarste maatregel niet langer noodzakelijk is. Als minder ingrijpende middelen genoeg zijn, moet justitie daarvoor kiezen.

Dat is een belangrijk juridisch punt. Ook zware criminelen houden rechten binnen de gevangenis. Een extreem zwaar regime moet steeds goed worden uitgelegd. De overheid mag iemand niet zonder sterke en actuele redenen in de zwaarste detentie houden.

Tegemoetkoming van 900 euro
De uitspraak heeft ook een financiële kant. De staatssecretaris moet namelijk een nieuwe beslissing nemen. Daarnaast moet Holleeder een tegemoetkoming krijgen. Het gaat om een bedrag van 900 euro. Dat is voor de periode waarin hij volgens de RSJ onterecht in de EBI zat.

Die periode loopt vanaf 5 februari 2026. Vanaf dat moment had Holleeder volgens de uitspraak niet meer in de EBI hoeven blijven. De vergoeding is niet bedoeld als schadevergoeding voor zijn straf. Het gaat alleen om de onterechte voortzetting van het zwaarste regime.

Voor veel mensen zal zo’n vergoeding gevoelig liggen. Holleeder is veroordeeld tot levenslang en geldt als een van de beruchtste criminelen van Nederland. Toch werkt het rechtssysteem ook bij zware zaken met vaste regels. Als een beslissing onredelijk is, kan daar een tegemoetkoming bij horen.

Dat maakt de zaak extra beladen. Aan de ene kant gaat het om een veroordeelde topcrimineel. Aan de andere kant gaat het om de vraag hoe ver de staat mag gaan. De RSJ vindt dat justitie in dit geval te ver is gegaan door hem langer in de EBI te houden.

Zorgen bij justitie en familie
Binnen het Openbaar Ministerie bestond al grote onrust over een mogelijke overplaatsing. Justitie vreest dat Holleeder nog altijd invloed kan hebben. Er wordt ook vermoed dat hij nog over veel geld beschikt. Dat zou hem volgens justitie gevaarlijk kunnen maken, zelfs vanuit de gevangenis.

De angst is dat hij opnieuw geweld zou kunnen laten plegen. Juist daarom wilde justitie hem volledig afgeschermd houden. De EBI maakt het moeilijker om boodschappen naar buiten te krijgen. Als hij naar een lichter regime gaat, vreest het OM dat die controle minder sterk wordt.

Ook bij zijn zussen Astrid en Sonja leven al jaren zorgen. Zij legden eerder belangrijke verklaringen tegen hem af. Hun verklaringen speelden een cruciale rol in de strafzaak tegen Holleeder. Daardoor kwamen zij zelf in een zeer kwetsbare positie terecht.

Astrid Holleeder laat aan RTL Boulevard weten dat zij zich geen zorgen maakt. Volgens haar wordt zij goed beveiligd door de NCTV. Ze zegt vertrouwen te hebben in die beveiliging. Daarom is zij naar eigen zeggen niet bang voor de gevolgen van de overplaatsing.

Politieke kritiek op de regels
Ook in Den Haag roept de zaak veel vragen op. VVD-Kamerlid Ulysse Ellian kaartte deze kwestie eerder al aan. Hij vindt het onbegrijpelijk dat iemand als Holleeder naar een lichter regime kan gaan. Volgens hem laat deze zaak een probleem in het systeem zien.

Ellian wijst op een tegenstrijdigheid. Om iemand langer in de EBI te houden, is nieuwe informatie nodig. Maar als de EBI goed werkt, kan een crimineel juist geen nieuwe opdrachten naar buiten geven. Daardoor ontstaat er mogelijk geen nieuwe informatie. Volgens Ellian werkt die eis dan tegen het doel van de EBI in.

Hij vindt dat dit snel moet worden aangepast. Volgens hem moet het eenvoudiger worden om grote criminele kopstukken langer in de EBI te houden. Zeker als het gaat om mensen met veel macht, geld en contacten. Holleeder is volgens hem precies zo’n voorbeeld.

De discussie raakt aan een bredere vraag. Hoe bescherm je de samenleving tegen zware criminelen? En hoe zorg je tegelijk dat gevangenisregels juridisch blijven kloppen? De zaak-Holleeder laat zien dat die twee belangen kunnen botsen.

Een beladen beslissing
De overplaatsing van Willem Holleeder is dus meer dan een gewone gevangenisbeslissing. Het gaat om veiligheid, rechtsbescherming en vertrouwen in het systeem. Voor justitie voelt het waarschijnlijk als een nederlaag. Voor Holleeder betekent het dat hij weg mag uit het strengste regime.

Toch verandert er aan zijn straf niets. Hij blijft levenslang veroordeeld en komt niet vrij. De overplaatsing gaat alleen over de omstandigheden waaronder hij vastzit. Maar juist die omstandigheden zijn in zijn geval zeer gevoelig.

De komende tijd moet duidelijk worden hoe de nieuwe beslissing van de staatssecretaris eruitziet. Ook zal worden gekeken hoe de plaatsing op de AIT in de praktijk wordt geregeld. Daarbij blijft de vraag hoe streng zijn contacten worden gecontroleerd.

Voor het Openbaar Ministerie en de politiek is deze uitspraak waarschijnlijk nog niet klaar. De zorgen rond Holleeder zullen blijven bestaan. Tegelijk heeft de RSJ duidelijk gemaakt dat ook een zware naam niet automatisch genoeg is. Als justitie iemand in de EBI wil houden, moet daar steeds een stevige en actuele reden voor zijn.