Wat de staat ermee wint
Wordt de vrijstelling afgeschaft, dan levert dat de schatkist naar verwachting zo’n 60 miljoen euro per jaar op. Dat geld kan elders worden ingezet: voor hogere uitgaven, of om andere belastingen een tikje omlaag te brengen.
Tegenstanders vinden dat wringen. Het gaat immers vaak om spaargeld dat ooit uit belast inkomen is opgebouwd. Als je vervolgens bij het weggeven opnieuw moet afrekenen, voelt dat voor veel gezinnen als dubbel en onrechtvaardig belast.
De eenmalige vrijstelling
Naast de jaarlijkse vrijstelling bestaat er een eenmalige hogere vrijstelling van 33.129 euro. Die lijkt voorlopig niet het mikpunt. Ouders gebruiken haar vaak voor grotere stappen, zoals een studie of woning, al gelden daar wel voorwaarden voor.
Zo’n eenmalige schenking past bij uitgaven die je niet uit je maandinkomen betaalt. Denk aan collegegeld, een dure opleiding of een eigen huis. Let wel: leeftijdsgrenzen en bestedingsdoelen bepalen of de vrijstelling inderdaad toepasbaar is.
Schenken buiten het gezin
Wie schenkt aan een kleinkind, neef, nicht, broer, zus of vriend, stuit op een fors lagere grens: 2.769 euro per jaar. Daarmee wordt schenken binnen het gezin nadrukkelijk anders behandeld dan schenken buiten die directe familiekring.
Boven de drempel betaal je mogelijk schenkbelasting, waarbij het tarief afhangt van de relatie en het totaal aan ontvangen bedragen. Hoe hoger en verder van elkaar verwijderd, hoe zwaarder het uitpakt: de tarieven zijn stapelend en progressief opgebouwd.
Wat economen zeggen
Hoogleraar overheidsfinanciën Bas Jacobs mist geen traan als de jaarlijkse vrijstelling verdwijnt. Hij begrijpt niet waarom de overheid zichzelf inkomsten ontzegt met voordelen die vooral vermogenden helpen, terwijl je werkinkomen juist minder zwaar zou kunnen belasten.
In zijn redenering verstoren belastingen op erfenissen en schenkingen het gedrag minder dan hoge heffingen op arbeid. De ontvanger heeft er immers niet voor gewerkt, waardoor extra belasting minder snel uren of ondernemingszin remt.
Een alternatief idee
Hoogleraar fiscale economie Ruud van den Dool pleit voor een levenslange vrijstelling: iedereen mag over zijn hele leven tot bijvoorbeeld 150.000 euro belastingvrij ontvangen. Alle schenkingen én erfenissen tel je bij elkaar op; de rest wordt belast.
Voorstanders vinden dat eerlijker en overzichtelijker, omdat de timing van geven minder uitmaakt. Nadeel is de uitvoering: je hebt jarenlang goede registratie nodig. Toch schept zo’n systeem heldere spelregels voor gezinnen die vooruit willen plannen.
Schenk- en erfbelasting samen
Schenkbelasting en erfbelasting zijn in feite communicerende vaten. Heb je alleen erfbelasting, dan geven mensen eerder bij leven weg; belast je enkel schenkingen, dan wachten zij tot na overlijden. Samen beperken ze ontwijkroutes en houden ze het speelveld gelijker.
